Politieke transnationale allianties

• Een duur politiek vliegtuig
• Tijdwinst en prestigieus vliegen
• Succesvolle samenwerking?
• Geen markt voor supersonische toestellen
• Politieke schermutselingen
• De klant blijft koning

Het Concorde-project is een mooi voorbeeld van een politieke transnationale alliantie. Dergelijke allianties kunnen in toenemende mate worden waargenomen. In dit artikel gaan we dieper in op de moeder der politieke grensoverschrijdende allianties. Enkele voetangels en klemmen passeren de revue. De Concorde-case is illustratief voor veel andere politieke transnationale samenwerkingsverbanden. Politieke transnationale allianties hebben de neiging de factor 'markt' uit het oog te verliezen.

een duur politiek vliegtuig

Het Concorde-project was een initiatief van de Britse en Franse regeringen. President De Gaulle had de naam Concorde - Eendracht - hoogstpersoonlijk gekozen. De plannen voor de ontwikkeling van een supersonisch vliegtuig dateerden uit 1959. De maatregelen waren afkomstig van De Gaulle. Hij vond dat het tijd werd om spijkers met koppen te slaan. De Fransen (en Britten) zouden hun technologische spierballen eens aan de Amerikanen moeten laten zien. Het ging bij de bouw van dit supersonische vliegtuig dan ook eigenlijk om een zuiver 'politiek vliegtuig' waarmee de beide overheden - de Franse in het bijzonder - wilden aantonen dat zij in technologisch vermogen niet voor de Amerikaanse vliegtuigindustrie hoefden onder te doen. Volgens het Franse dagblad Le Figaro, nooit vies van enig patriottisme, wilde men op deze manier 'de Franse vleugels op dezelfde hoogte plaatsen als die van de Amerikanen, met name die van Boeing'. Daarvoor is echter een zeer hoge prijs betaald.

De Britse en Franse overheid hebben uiteindelijk ruim 8,5 miljard gulden gestoken in de ontwikkeling van dit supersonische 180 ton wegende toestel, dat gemiddeld tweemaal zo snel was als een Boeing 747 of een DC-9. Het oorspronkelijk begrote bedrag was 1,5 miljard gulden. De enorme overschrijding was het directe gevolg van de vele wijzigingen in het oorspronkelijke concept die gedurende de ontwikkelingsperiode werden aangebracht. Afgezien daarvan kregen de financiële experts van het Concorde-project met een explosieve inflatie te maken, waarmee men bij de start van het project geen rekening had gehouden. De kosten waren binnen een decennium al torenhoog gestegen. Er moesten daarom steeds meer Concordes tegen steeds hogere prijzen verkocht worden, alleen al om quitte te spelen. De kostenproblematiek was structureel, omdat het aantal verkochte toestellen zeer beperkt bleef. De zestien operationele Concordes (meer zijn er niet gebouwd) hebben de Fransen en de Britten uiteindelijk ongeveer een half miljard gulden per stuk gekost, in plaats van de bij aanvang van het project geschatte 100 miljoen gulden.