Interne verrekenprijzen leiden vaak tot ruzie

Het komt binnen de beste families voor, ruzies over geld. Geld lenen van je zus, je pick-up aan je neef verkopen vanwege geldgebrek, de nalatenschap van oudtante: het leidt tot haat en nijd.

En als we een multinational mogen beschouwen als een familie (de vergelijking gaat in ieder geval op voor moeders, dochters en zusters), kan gesteld worden dat ieder multinational ermee zit: de wens voor een beter systeem voor interne verrekening. Het staat hoog op het wensenlijstje van managers en controllers, maar krijgt zelden de aandacht die het verdient. Philips zat in de jaren 80 met transfer pricing in zijn maag, Unilever's werkmaatschappijen maakten in de jaren 90 ruzie over de transfer prijzen van Magnum ijsjes. Voor banken en verzekeraars is het nog onontgonnen gebied, maar staat inmiddels hoog op de agenda van bestuurders.

• Inleiding
• Doelen van een systeem voor interne verrekening
• Organisaties veranderen … en het besturingsmodel verandert mee
• Twee cases
• Case 1: Holland Bank
• Startpunten voor verbetering
• Case 2: EuroWhite
• De uitdagingen in de witgoed markt
• De oprichting van een pan-Europese platform
• Transfer pricing model past in management control systeem
• Conclusie

Inleiding

In dit artikel zijn twee voorbeelden opgenomen om de problematiek toe te lichten. De eerste case (Holland Bank) gaat in op actuele transfer pricing problematiek bij een Nederlandse bank, de andere (EuroWhite) gaat over de uitvoering van een transfer pricing project bij een Europese fabrikant van witgoed. In dit artikel wordt afgezien van fiscale issues die spelen bij grensoverschrijdende transacties. Niet zozeer voor het gemak, maar vooral omdat transfer pricing ten onrechte vaak alleen wordt geassocieerd met fiscale planning, en te weinig met de bedrijfseconomische kant.

Dit artikel wordt binnenkort opgevolgd door een online transfer pricing tool, waarmee u nog wat meer gevoel kunt krijgen voor (her)ontwerp van een transfer pricing systeem.

Doelen van een systeem voor interne verrekening

Eerst even wat praktische informatie. In het algemeen kent een adequaat systeem voor interne verrekening de volgende doelen:

• Ondersteuning prestatiemeting en performance evaluatie;
• Het dient de verantwoordelijkheden en risico's van de divisies, werkmaatschappijen of business units binnen de groep te reflecteren; 
• Expliciet verschaffen van incentives om zo efficiënt en effectief mogelijk te opereren;
• Het dient transparantie binnen de organisatie te verhogen;
• Het dient besluitvorming te verbeteren (vb.: contractonderhandeling);
• Reductie fiscale risico's en mogelijk maken fiscale planning.

Een belangrijk aspect bij het doorlopen van de verschillende stappen voor het (her)ontwerp van een systeem is de vraag of het systeem wordt ontworpen voor de bestaande situatie (1) of dat een nieuw systeem wordt ontworpen voor de toekomstige situatie (2). 

1. Het eerste kan zich voordoen als er voor het eerst een formeel beleid gevormd wordt voor interne verrekening;
2. Het tweede doet zich voor wanneer het oude systeem niet meer de economische realiteit reflecteert, bijvoorbeeld wanneer verantwoordelijkheden sterk verschuiven. Dit kan onder meer het geval zijn bij:

• Het opzetten van shared services centers;
• Een verandering in de verantwoordelijkheidsstructuur ten gevolge van centralisatie- of decentralisatiebeleid;
• Integratie van fusie- of overnamepartners;
• Het openen van nieuwe vestigingen in nieuwe markten; 
• Veranderingen in activiteiten en verantwoordelijkheden bij de implementatie van een ERP-systeem.

Organisaties veranderen … en het besturingsmodel verandert mee