Angst op school

• De school wordt lamgelegd
• Een minderheid verpest de boel
• Het is niet ras of kleur maar sociaal milieu
• De school is hun laatste kans maar het schoolsysteem faalt
• Spreiding op basis van etniciteit werkt niet
• Scholen niet dwingen en de etterbakken eruit
• Spreiden op taalachterstand is een eerste stap
  

De school wordt lamgelegd

Drie jaar geleden zocht ik de Amerikaanse socioloog Bowen Paulle voor het eerst op voor een artikel in NRC Handelsblad. Hij deed onderzoek voor zijn proefschrift op een vmbo-school in de Amsterdamse wijk de  Bijlmer die hij vergeleek met een achterstandsschool in de New Yorkse wijk de Bronx. Voor zijn onderzoek gaf hij in beide scholen meer dan twee jaar les, hij zat uren in de aula, woonde lessen van andere docenten bij en zocht leerlingen thuis op. Zijn voorlopige conclusie was toen dat er niet zo veel verschil was tussen die twee scholen.

Het geweld in de Bronx was weliswaar heviger maar de mechanismen, zo concludeerde Bowen Paulle, waren hetzelfde: een minderheid van de leerlingen van de school betreft jongens en meisjes uit onstabiele gezinnen en zij leggen met hun storende en agressieve gedrag de school grotendeels lam. Gegrepen door zijn verhaal bood ik mij op dezelfde school aan om Nederlandse les te geven. Een derde klas had al een half jaar geen Nederlands gehad.  Ik nam mij voor om het een half jaar te doen maar hield het maar een paar weken vol. De helft van de klas was praktisch analfabeet. Alleen met voorlezen was de klas stil. Mijn angst overheerste en de leerlingen kregen inderdaad geen behoorlijke les.

Een minderheid verpest de boel

Nu drie jaar later ligt het proefschrift van Bowen Paulle er: ‘Angst en intimidatie in de Bronx en de Bijlmer, een etnografische studie tussen twee scholen’. Tot mijn grote verassing is er een paragraaf aan mijn werdegang gewijd. Maar Bowen Paulle beschrijft gelukkig meer. Hij schetst geen cliché van voortdurend geweld en chaos maar laat zien hoe achterstandsjongeren en hun leerkrachten zich handhaven in the urban jungle waar de school een onderdeel van is.

De kleine groep leerlingen die out of control zijn en de school in hun macht hebben bepalen wat cool is. Hij bestudeert hun lichaamshoudingen, hoe ze samen bewegen en voelen en hoe hard en tough ze zijn. Maar ook hoe deze jongens in een persoonlijk gesprek heel anders kunnen zijn en zeggen dat ze weg willen uit de chaos van de school en een beter leven willen. Maar een week later de verleiding van een beroving toch niet kunnen weerstaan.