Commitment of control in de publieke sector

Publieke organisaties gebruiken regelmatig modellen die ontstaan zijn in de private sector zoals balanced scorecard, organisatiecockpit, performance prisma, INK-managementmodel, en EFQM model. De vraag is nu of de invoering van dergelijke prestatie-
managementmodellen een publieke sector that works better and costs less dichterbij brengt, of juist contra-productief werkt en de bureaucratie alleen maar bevordert.

1. “De” publieke sector bestaat niet
2. Publieke sector stelt extra eisen
3. Information-overload verlamt managers in publieke sector
4. Focussen en niet micro-managen
5. Ownership
6. Controf of commitment?

1. “De” publieke sector bestaat niet

In de publieke sector worden (zeer) uiteenlopende activiteiten verricht voor uiteenlopende typen klanten of burgers. Zo maakt Noordegraaf (2004) op basis van de activiteiten onderscheid in vier verschillende settings waarin de overheid kan opereren (zie figuur 1). Wanneer de overheid in de bedrijfssetting opereert, bijvoorbeeld al zij paspoorten verstrekt, kan zij naar prima met het prestatiemanagement van de private sector uit de voeten. In de expertsetting, bijvoorbeeld bij het onderwijs en de politie, moet rekening gehouden worden met professionele normen. Bij de beleidsvorming en de afwegingen van belangen ligt de toepassing van prestatiemanagement gecompliceerder. Effectiviteit en zorgvuldigheid moeten dan tegen elkaar worden afgewogen. In de gepolitiseerde setting is vermoedelijk onmogelijk om prestatiemanagement toe te passen.

Figuur 1: Vier verschillende settings van de Overheid. Ontleend aan Noordegraaf (2004)

Wanneer we de publieke sector benaderen vanuit het type klant of het burgerperspectief kunnen we ook meerdere situaties onderscheiden. De burger is op verschillende manieren een stakeholder van de publieke organisatie. Bocci et al (2006) komen tot een viertal typen burgers (zie figuur 2). Bocci betoogt dat de missie en het mandaat de duidelijkste rechtvaardiging is van het bestaan van de publieke organisatie. Maar de missie en het mandaat moeten consequent worden gekoppeld aan de vier typen rollen van hun belangrijkste stakeholder i.c. de burger. 
Door de verschillende settings waarin de sector acteert, én de verschillende dimensies van burgerschap kunnen publieke organisaties zich niet kunnen richten naar één standaardmodel van prestatiemanagement. De conclusie is dat prestatiemanagement in de publieke sector om maatwerk vraagt. De invoering moet zijn afgestemd op de verschillende klantdimensies en op de setting waarin wordt geopereerd.