Voor gemeenten werken grootschalige reorganisaties niet

Veel managers staan voor de uitdaging de komende jaren hun afdelingen te ontwikkelen tot flexibele, omgevingsbewuste, pro-actieve teams die succesvol in netwerken kunnen opereren. De vraag is hoe zij die ontwikkeling het beste vorm kunnen geven. In hoofdlijnen zijn enkele richtingen aan te geven: geleidelijke en doelgerichte ontwikkelingstrajecten die daadwerkelijk op prestaties van invloed zijn.

• Bedreigingen of uitdagingen
• Grootschalige reorganisatie?
• Geleidelijke invoering organisatieontwikkeling
• Besluit

Bedreigingen of uitdagingen

Ingrijpende organisatieontwikkeling is onafwendbaar, maar hoe?
Organisaties die niet in staat zijn de komende vijf tot tien jaar een ontwikkeling tot een productief netwerk door te maken, komen voor kostbare problemen te staan. Commerciële organisaties verliezen de concurrentie als gevolg van een te trage productontwikkeling en onvoldoende maatwerk. Non-profit organisaties komen onder toenemende bestuurlijke druk te staan om vraaggericht en efficiënt te opereren. Overheden verliezen terrein aan de particuliere sector en geraken in bestuurlijke en financiële problemen. Ingrijpende organisatieontwikkeling is onafwendbaar, maar tegelijkertijd uitermate lastig.

Organische product- en strategieontwikkeling
Hoogwaardige technologieën en in het bijzonder ICT leiden tot toenemende fragmentatie van werkprocessen. Specialisatie neemt toe en daarmee complexiteit, zowel in relationeel opzicht als inhoudelijk. ICT stelt netwerkorganisaties in staat met klassieke bureaucratieën te concurreren als gevolg van adequate coalitievorming in horizontale, wisselende verbanden. Het nut van verticale besluitvormingsprocedures neemt sterk in waarde af als gevolg van de toenemende transparantie door nieuwe communicatie- en informatiemogelijkheden. De klassieke filtering van waardevolle en waardeloze ideeën in de verticale managementkolom maakt plaats voor een organische product- en strategieontwikkeling die grotendeels op trial en error is gebaseerd, op collegiale toetsing en sturing op gedeelde waarde.

Nieuwe eisen aan medewerkers
In dergelijke netwerken gelden andere succesfactoren die een ingrijpende ontwikkeling van bestaande organisaties vereisen. Was ten tijden van de industriële revolutie de plaats dominant, de ICT-revolutie stelt de mens weer centraal. Vanzelfsprekend worden bij deze transformatie nieuwe eisen aan medewerkers gesteld. Flexibiliteit, inlevingsvermogen, pro-activiteit zijn in klassieke bureaucratieën decennialang verwaarloosd en worden nu in hoog tempo bovenaan de competentielijstjes gezet.