Succesvolle innovatie is een vliegwiel met drie motoren

Innovatieprojecten die exclusief gericht zijn op proces- of producttechnologie hebben een kleine slagingskans. Innovatieve bedrijven combineren in hun aanpak strategie met technologie en organisatieontwerp. In dit artikel introduceren we aan de hand van een paar krachtige voorbeelden een denkkader waarmee drie typen innovatie in onderling verband worden gebracht.

• Drie typen innovatie
• Geslaagde innovatie als een combinatie van 2 of 3 typen
• Naar een integraal denkkader
• Conclusie

Drie typen innovatie

Type 1 : Product-  en procesinnovatie (de “wat” vraag)
Het eerste type innovatie is de innovatie van de producten, diensten en voortbrengingsprocessen. Dit is het type vernieuwing dat door de meeste mensen als innovatie wordt herkend. Voorbeelden zijn de introductie van Senseo door Philips (productinnovatie) en de transitie van de semiconductor industrie naar 12″ wafers (procesinnovatie). Andere voorbeelden zijn productinnovaties zoals de stofzuiger Dyson DC01 (stofzuigers zonder stofzuigerzak), of de Nokia S60 (de telefoon die ook je conditie meet). De Nokia Sport Tracker software is gratis verkrijgbaar op de site van Nokia. Daarna kun je een trainingsdagboek bijhouden en het afgelegde trainingsparcours exporteren naar een KML-bestand zodat je het in Google Earth kunt bekijken. Dit type innovatie gaat over de “wat” vraag en betreft concrete tastbare zaken. Een groot deel van de managementliteratuur gaat over dit type innovatie.

Type 2 : Strategische innovatie  (de “waartoe” vraag)
Het tweede type innovatie betreft de “waartoe” vraag. Hier gaat het er om dat je als bedrijf een totaal nieuwe manier van kijken en reageren op de externe omgeving ontwikkelt, waardoor de structuur en de wijze van concurreren in je bedrijfstak fundamenteel wijzigt. Een voorbeeld hiervan is Dell, die door zijn onconventionele businessmodel een totale bedrijfstak veranderde. “Zonder visie geen innovatie” is typisch een uitspraak vanuit het domein van de strategische innovatie.

Type 3 : Innovatief organiseren (de “hoe” vraag)
De derde vorm van innovatie die de laatste jaren met name in Nederland (weer) aandacht krijgt, is innovatie van het organisatieontwerp en de manier van samenwerken in bedrijven. De vraag die hier centraal staat is het “hoe”. Dit type innovatie wordt vaak aangeduid met termen als ‘sociale innovatie’ of ‘slimmer werken’. In dit artikel gebruiken we de noemer ‘innovatief organiseren’ omdat deze term wat ons betreft de lading beter dekt. Innovatief organiseren is ontstaan vanuit het besef dat de andere twee typen innovatie gebaat zijn bij een specifieke innovatiecultuur, het benutten van talenten van medewerkers, het kunnen denken buiten kaders, organisatieflexibiliteit en crossfunctionele samenwerking. Innovatief organiseren is het bevorderen van kennisabsorptie en het lerend vermogen van organisaties. Tien jaar geleden stelden de Japanse professoren Nonake en Tacheuchi in hun “De kenniscreërende organisatie” al dat het kennisabsorptie in een organisatie moet worden verhoogd. Innovatief organiseren plaatst de samenwerking tussen mensen (terug) in het centrum van de bedrijfskunde. Het beoogt het concurrentievermogen en de productiviteit van medewerkers te verbeteren via nieuwe managementvaardigheden, het implementeren van innovatieve organisatieprincipes en het realiseren van hoogwaardige arbeidsvormen.