Leidinggeven

• Castraat
• Boeman
• Koeienstront
• Gebakken lucht
• Tovenaarsleerlingen

Managers weten niet meer hoe het moet. Ze zijn specialisten op hun vakgebied, ze weten hun bedrijf door de moeilijkste marktomstandigheden te loodsen, maar hoe ze met hun personeel om moeten gaan, hoe ze moeten leiden, sturen en motiveren, nee, dat moet je niet aan ze vragen. Eigenlijk zijn ze dus helemaal niet zulke goede managers. Maar ze zijn handig genoeg om hun handicap te verhullen: ze besteden het managen gewoon uit. Niet voor niets hebben de consultants, vooral zij die zich hebben gespecialiseerd in personeel en organisatie, nog nooit zulke goede zaken gedaan. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat leidinggeven ook nog nooit zo moeilijk is geweest als aan het einde van de jaren negentig. De verhoudingen op de werkvloer zijn in de afgelopen tientallen jaren grondig gewijzigd. Vijftig jaar geleden lagen ze nog een stuk duidelijker. De oorlog was net afgelopen en het land moest weer worden opgebouwd. Dat vraagt om leiderschap, om duidelijke sociale verhoudingen. De Koningin werd door haar onderdanen uitsluitend op de knieën benaderd, een minister was 'Zijne Excellentie' en naar zijn voornaam werd alleen maar gegist.

In de bedrijven lagen de verhoudingen al niet anders. Naar onderen sprak men het voetvolk aan bij de achternaam en met 'je', naar boven was het 'meneer' en 'u'. En niemand die daaraan tornde, zelfs de meest scharlakenrode communist niet. Als de baas, de chef, meneer de directeur al niet altijd en vanzelfsprekend gelijk had, werd van zijn vermeende ongelijk niet hardop gerept. Want voor jou, Welemans, drie anderen. Vier als het moet.

Maar toen het land geleidelijk aan weer op de been was gebracht en voor het eerst het woord 'hoogconjunctuur' viel, toen moet er iets gebeurd zijn waardoor deze dunne lijn van verstandhouding geknapt is. Iedereen kreeg een autootje of op zijn minst een rode Kreidler en uit alle lagen van de bevolking trokken jongelui naar de universiteiten, waar ze weldra de boeken terzijde wierpen en de rector magnificus de voorzittershamer uit de inmiddels klamme vuist rukten.

castraat

Het was halverwege de jaren zestig en de geboortegolf had de adolescentie bereikt. The times they are a' chan-ging werd er geroepen, en ook: Don't follow the leaders . Dit vond een luisterend oor bij de babyboomers. Al wie ook maar een zweem van autoriteit aankleefde, werd belaagd. In de schouwburg vlogen de tomaten, op Dam en Spui de stenen. De verstandigen uit de rijen der gevestigde orde verborgen hun verwarring en lieten de vlag wapperen op de wind van de dag. Een enkeling wilde niet inzien dat de oude orde snel aan het verdwijnen was. En zo sneuvelde de burgemeester van Amsterdam, als een reiziger die voorover van het perron op de rails kukelt, omdat hij, instappend, niet ziet dat de trein al lang vertrokken is.