Verandermanagement vernieuwd!?

Het is sterk in opkomst. Je komt het steeds meer tegen op seminars, tijdens opleidingsprogramma's en in managementbladen: positief veranderen en dan het liefste met de hele organisatie. De benaderingen beloven stuk voor stuk een betere wereld en een prettig meewerkende organisatie. Wie wil dat niet? Maar, gebeurt er ook in Nederland al werkelijk iets met deze aanpakken? En zo ja. Wat leveren ze per saldo op? Wat hebben we er aan? Ofwel, hoe evalueren we nou zoiets? In dit artikel doen we suggesties om een participerende veranderaanpak te evalueren zonder de aanpak zelf geweld aan te doen.

• Inleiding
• Werken met Appreciative Inquiry
• Waarom AI?
• Evalueren van Appreciative Inquiry
• AI-Werkconferentie als reflectie
• Evalueer het proces als proces
• Evaluatievragen
• Conclusie
• Literatuur

Inleiding

Appreciative Inquiry, wat letterlijk betekent 'waarderend veranderen', is een voorbeeld van zo'n nieuwe aanpak. Het is een interventie of verandermethode die uitgaat van een positieve benadering bij het veranderen en ontwikkelen van organisaties. Kenmerkend voor Appreciative Inquiry zijn haar participatieve karakter (het betrekken van zoveel mogelijk mensen of 'lagen' uit de organisatie) en het op gang brengen en houden van dialogen over de succesverhalen van de organisatie.

In Nederland is de meest bekende 'Appreciative Inquiry case' die van Syntegra. Syntegra Nederland is een dochter van British Telecom. Met de 115 medewerkers van de divisie 'Education & Training' is in september 1998 een Appreciative Inquiry proces op gang gebracht. Het proces bij Syntegra is een mooi voorbeeld van een continue veranderaanpak en biedt aanknopingspunten voor een evaluatiemethode.

Werken met Appreciative Inquiry

Appreciative Inquiry (AI) is een veranderingsbenadering die zich richt op de krachten en kerncompetenties van de organisatie. Hierin verschilt AI van de meer traditionele veranderingsinterventies die zich richten op de problemen, zwakten, en tekorten van een organisatie. In plaats van de vraag te stellen 'wat gaat er allemaal mis in deze organisatie en wie/wat is daar verantwoordelijk voor?' start AI met de vraag 'wat zijn de momenten van succes in deze organisatie en hoe kunnen we dit succes verder uitbouwen naar de toekomst?' Op deze manier richt het veranderingsproces zich op wat de organisatie werkelijk wil bereiken in de toekomst, in plaats van op wat de organisatie niet wil zijn. Daarnaast worden alle lagen van de organisatie betrokken bij een AI proces (in plaats van alleen het (top)management), zodat iedereen het veranderingsproces vorm kan geven en kan dragen.

Waarom AI?

Organisaties en consultants van over de hele wereld hebben reeds gebruikt gemaakt van de AI verandermethode. In Nederland is AI relatief nieuw in de advieswereld en roept het nog veel vragen op. De vragen variëren van "Appreciawat?" tot "En wat heb ik daar aan?". Vaak wordt door directieleden en adviseurs de vraag gesteld: waarom zou je Appreciative Inquiry gebruiken? Volgens David Cooperrider en Diana Whitney, twee grondleggers van AI, zijn hiervoor verschillende redenen: